«Ο Σιδηρόδρομος στη Γη των Θρακών» , είναι ο τίτλος του βιβλίου του Διαμαντή Μυρτσίδη, στο οποίο ο συγγραφέας  επιχειρεί μία  συνοπτική ιστορική αναδρομή στις πρώτες προσπάθειες, στη δημιουργία, το ένδοξο παρελθόν της σιδηροδρομικής γραμμής και την εξέλιξη του δικτύου, το οποίο αποτελεί το πρώτο υπεραστικό της χώρας.

Ο Διαμαντής Μυρτσίδης, μιλώντας στην ενημερωτική εκπομπή του Δημοτικού Ραδιοφώνου Ξάνθης, σημείωσε ότι, μέσα από τις σελίδες του βιβλίου του, αναδεικνύεται η ιστορία της Θράκης και των σημαντικότερων θρακικών πόλεων και οικισμών, που είναι δίπλα στη σιδηροδρομική γραμμή, μία ιστορία, που είναι άρρηκτα  συνδεδεμένη με τον σιδηρόδρομο, αφού για σειρά ετών, η Θράκη και ο σιδηρόδρομος είχαν βίους παράλληλους.

Ο πατέρας του ήταν σταθμάρχης,  με αποτέλεσμα ο ίδιος να έχει  βιώματα από τη παιδική του ηλικία σε σταθμούς και τρένα, κάτι που τον οδήγησε  μαζί με την αγάπη του για τα τρένα, να γράφει για τον σιδηρόδρομο στη Θράκη, σε μία προσπάθεια να αναδείξει τον σημαντικό ρόλο, που έπαιξε ο σιδηρόδρομος στην ανάπτυξη της περιοχής.

Αξιοποιώντας το αρχείο του πατέρα του,  η μελέτη του Διαμαντή  Μυρτσίδη στηρίχτηκε κυρίως σε ελληνικές πηγές, στο Ιστορικό Αρχείο του ΟΣΕ, στα ΓΑΚ Έβρου και Ροδόπης, ενώ για την εξακρίβωση των γεγονότων χρησιμοποιήθηκαν στοιχεία από συνεντεύξεις περισσότερων από 60 σιδηροδρομικών υπαλλήλων, φίλων του σιδηροδρόμου, ερευνητών και συλλεκτών.

Όπως ανάφερε, από τα στοιχεία, που συγκέντρωσε και παρουσιάζει στο βιβλίο μαζί με ένα πλούσιο φωτογραφικό υλικό 450 φωτογραφιών, αλλά και χαρτών , η διέλευση του σιδηροδρόμου επισφράγισε την ανάπτυξη πόλεων, όπως η Ξάνθη, το Σουφλί και το Διδυμότειχο, οι οποίες χαρακτηρίζονταν από την «παγιωμένη διαδρομή» της Εγνατίας οδού μεταξύ των υφιστάμενων οικισμών από τους αρχαίους χρόνους, ενώ ο σιδηρόδρομος, αποτέλεσε την αιτία για τη δημιουργία της Αλεξανδρούπολης.

Ο συγγραφέας  πέρα από την καταγραφή της ιστορίας, προχωρά και στην κατάθεση προτάσεων για επαναλειτουργία του σιδηροδρόμου στη Θράκη, εστιάζοντας ταυτόχρονα και στον Μουσειακό Σιδηρόδρομο, ο οποίος, όπως υποστήριξε,  αποτελεί έναν ανερχόμενο κλάδο, αποτελεί πόλο έλξης για τον τουρισμό στη Θράκη, στα «Στενά του Νέστου», που έχουν χαρακτηριστεί τουριστική γραμμή και έως τη δεκαετία του 2000 εκτελούνταν τουριστικά δρομολόγια.

Τα 11 κεφάλαια του βιβλίου

Το βιβλίο αποτελείται από 11 κεφάλαια, στο  πρώτο κεφάλαιο του βιβλίου γίνεται συνοπτική ιστορική αναδρομή στη γη των Θρακών από τα Ομηρικά Έπη, τη ρωμαϊκή και βυζαντινή περίοδο, την τουρκοκρατία έως την ενσωμάτωση στον ελληνικό εθνικό κορμό το 1920.

Στο δεύτερο κεφάλαιο  περιγράφονται οι πρώτες αποτυχημένες προσπάθειες, η έναρξη των εργασιών και η ολοκλήρωση του σιδηροδρομικού δικτύου στη Θράκη τον 19^ο  αιώνα.

Στο τρίτο κεφάλαιο τονίζεται η σημασία του σιδηροδρόμου κατά τη διάρκεια των δυο Παγκοσμίων Πολέμων. Με το τέλος των Πολέμων, ο ελληνικός σιδηρόδρομος είχε καταστραφεί και έγιναν σημαντικές επενδύσεις για την επανεκκίνησή του. Οι γραμμές αποκαταστάθηκαν, δημιουργήθηκαν νέοι σύγχρονοι σιδηροδρομικοί σταθμοί και το ελληνικό κράτος προμηθεύτηκε νέους συρμούς. Άλλωστε, το τρένο αποτέλεσε το μέσο που χρησιμοποιούσαν οι κάτοικοι της Θράκης για τη μετανάστευση στο εξωτερικό, κυρίως στη Γερμανία.

Στο τέταρτο κεφάλαιο παρουσιάζεται η άνοδος των σιδηροδρομικών μεταφορών έως τις αρχές του 20^ου  αιώνα. Δυστυχώς ωστόσο, τις τελευταίες δεκαετίες για ποικίλους λόγους (γεωμορφολογία της χώρας, οικονομικό κόστος, διεθνείς εξελίξεις) το βάρος δόθηκε στην ανάπτυξη του οδικού δικτύου. Τα τελευταία έτη, τόσο το προσωπικό όσο και το ενεργό δίκτυο του ελληνικού σιδηρόδρομου συρρικνώθηκαν, παρά τα χρήματα που δαπανήθηκαν.

Το πέμπτο κεφάλαιο αφορά την παρακμή των ελληνικών σιδηροδρόμων.

Στο έκτο κεφάλαιο, ακολουθεί το ιστορικό και η αναλυτική περιγραφή των χωριών και των πόλεων της Θράκης που συνδέονται με το σιδηροδρομικό δίκτυο. Στο Κεφάλαιο αυτό υπάρχουν ορισμένες από τις αρχικές οριζοντιογραφίες των σταθμών του 19^ου  αιώνα.

Στο κεφάλαιο 7 του βιβλίου γίνεται προσπάθεια να καταγραφούν οι σιδηροδρομικοί υπάλληλοι, που εργάστηκαν στη Θράκη.

Στο κεφάλαιο 8 καταγράφονται τα σημαντικότερα ατυχήματα και δυστυχήματα, που συνέβησαν στη Θράκη. Γίνεται ιδιαίτερη μνεία στο δυστύχημα των Λιβερών της Ξάνθης το 1987 με συνεντεύξεις από σιδηροδρομικούς υπαλλήλους.

 Η συνεισφορά του σιδηροδρόμου δεν περιορίστηκε στις οικονομικές δραστηριότητες και στο μεταφορικό έργο, αλλά επηρέασε σημαντικά και την καθημερινή ζωή των ανθρώπων. Στο κεφάλαιο 9 του βιβλίου τονίζεται η προσφορά του σιδηροδρόμου στη ζωή των Θρακιωτών.

Το κεφάλαιο 10 αφορά τον Πολιτισμό.

Στο Κεφάλαιο 11 καταγράφονται ορισμένες ανέκδοτες εύθυμες ιστορίες με βάση τις συνεντεύξεις σιδηροδρομικών υπαλλήλων.

Τέλος, παρουσιάζονται τα σύγχρονα προβλήματα, τα οποία μετά το δυστύχημα των Τεμπών το 2023 έγιναν ευρέως γνωστά στην ελληνική κοινωνία, καθώς και οι προκλήσεις, που θα πρέπει να αντιμετωπιστούν, για να πολλαπλασιαστούν τα οφέλη της γραμμής και να εξασφαλιστεί η βιωσιμότητά της.

Βιογραφικό

Διαμαντής Μυρτσίδης

 M.Ed., M.Sc. Στατιστικολόγος - Συγγραφέας - Υπ. διδάκτωρ ΔΠΘ 

O Διαμαντής Μυρτσίδης γεννήθηκε το 1990. Πέρασε τα πρώτα παιδικά του χρόνια στον Σταθμό του Πυθίου, όπου εργαζόταν ως σταθμάρχης ο πατέρας του, Βασίλειος. Είναι απόφοιτος του Παιδαγωγικού Τμήματος Δημοτικής Εκπαίδευσης και του Τμήματος Οικονομικών Επιστημών του Δ.Π.Θ., με μεταπτυχιακές σπουδές στην «Αειφορική Διαχείριση Περιβάλλοντος και Φυσικών Πόρων» και την «Περιβαλλοντική Εκπαίδευση και Επικοινωνία». Τo 2022 ξεκίνησε τη διδακτορική του διατριβή στη δασική οικονομία. Εργάζεται στην Υπηρεσία Στατιστικής Νομού Έβρου. Κατά το παρελθόν εργάστηκε ως  επαγγελματικός σύμβουλος στον Δήμο Αλεξανδρούπολης και ως εκπαιδευτικός στα ΔΙΕΚ Αλεξανδρούπολης, στα ΙΕΚ-ΔΥΠΑ Κομοτηνής, στο ΚΕΚ Ρέντη, στον Δήμο Ορεστιάδας, στο «Πρόγραμμα Εκπαίδευσης των παιδιών Ρομά» του ΑΠΘ, καθώς και στο ΚΥΤ Φυλακίου Ορεστιάδας. Γνωρίζει Αγγλικά, Ιταλικά και Τούρκικα. Πλήθος άρθρων του έχει δημοσιευτεί σε επιστημονικά συνέδρια και στον ημερήσιο τύπο, είναι κριτής εργασιών στο επιστημονικό περιοδικό «Νέος Παιδαγωγός» και στα συνέδρια του Ινστιτούτου Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών (ΙΑΚΕ). Το 2021 κυκλοφόρησε το βιβλίο του «Η Ιστορία του Σιδηροδρόμου στον Έβρο» και ακολούθησαν τρεις επανεκδόσεις. Στο παρελθόν διετέλεσε μέλος του Δ.Σ. του Φιλεκπαιδευτικού Συλλόγου Αδριανουπόλεως και ειδικός γραμματέας στον Πολιτιστικό Σύλλογο Νέας Βύσσας «Στέφανος Καραθεοδωρής». Είναι παντρεμένος με την εκπαιδευτικό Δήμητρα Παλάζη και έχουν δύο παιδιά.