-Πλήττεται, η προσπάθεια ανάδειξης ποιοτικών προϊόντων μικρών παραγωγών που γίνεται το τελευταίο διάστημα στην περιοχή

Η εμπορική συμφωνία μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Mercosur (Βραζιλία, Αργεντινή, Ουρουγουάη και Παραγουάη) επανέρχεται δυναμικά στο προσκήνιο, προκαλώντας έντονες αντιδράσεις στον αγροτικό κόσμο και ανησυχία στους καταναλωτές, ιδιαίτερα σε χώρες όπως η Ελλάδα, όπου ο πρωτογενής τομέας αποτελεί κρίσιμο πυλώνα της οικονομίας και της κοινωνικής συνοχής.

Η εμπορική συμφωνία της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τις χώρες της Mercosur θα υπογραφεί στην Παραγουάη στις 17 Ιανουαρίου, όπως δήλωσε   την Παρασκευή 9 Ιανουαρίου 2026, ο υπουργός Εξωτερικών της Αργεντινής.

Από την πλευρά του, ο Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα, πρόεδρος της Βραζιλίας, πρώτη οικονομία της Νότιας Αμερικής, χαιρέτισε το πράσινο φως που δόθηκε από την ΕΕ για την υπογραφή της συμφωνίας ως “μια ιστορική ημέρα για την πολυμέρεια”.

Η συμφωνία, που φιλοδοξεί να δημιουργήσει μία από τις μεγαλύτερες ζώνες ελεύθερου εμπορίου παγκοσμίως, υπόσχεται αύξηση των εξαγωγών, μείωση δασμών και ενίσχυση των εμπορικών σχέσεων. Ωστόσο, πίσω από τους μακροοικονομικούς δείκτες, κρύβονται σοβαρά ερωτήματα για τις επιπτώσεις στην ευρωπαϊκή – και ειδικότερα την ελληνική – αγροτική παραγωγή, την ποιότητα των τροφίμων και την ασφάλεια των καταναλωτών.

Πίεση στον Έλληνα αγρότη

Οι Έλληνες αγρότες εκφράζουν έντονη ανησυχία για τον αυξημένο ανταγωνισμό από φθηνά αγροτικά προϊόντα της Νότιας Αμερικής, όπως το βοδινό κρέας, τα πουλερικά, η ζάχαρη και η σόγια. Τα προϊόντα αυτά παράγονται συχνά με χαμηλότερο κόστος, λόγω λιγότερο αυστηρών περιβαλλοντικών και εργασιακών κανονισμών, γεγονός που δημιουργεί συνθήκες άνισου ανταγωνισμού.

Σε έναν ήδη πιεσμένο πρωτογενή τομέα, που δοκιμάζεται από το αυξημένο κόστος παραγωγής, την κλιματική κρίση και τις διακυμάνσεις των τιμών, η είσοδος μεγάλων ποσοτήτων εισαγόμενων προϊόντων ενδέχεται να συμπιέσει περαιτέρω το εισόδημα των παραγωγών και να οδηγήσει σε εγκατάλειψη καλλιεργειών και κτηνοτροφικών μονάδων, ιδιαίτερα στις ορεινές και μειονεκτικές περιοχές.

Ανησυχίες για την ποιότητα και την ασφάλεια των τροφίμων

Παράλληλα με τις οικονομικές επιπτώσεις, σημαντικός είναι και ο προβληματισμός των καταναλωτών.

Στην Ευρωπαϊκή Ένωση ισχύουν αυστηρά πρότυπα για τη χρήση φυτοφαρμάκων, αντιβιοτικών, ορμονών ανάπτυξης και για την ιχνηλασιμότητα των τροφίμων.

Σε πολλές χώρες της Mercosur, τα πρότυπα αυτά είναι χαλαρότερα, γεγονός που εγείρει ερωτήματα για το κατά πόσο τα εισαγόμενα προϊόντα θα πληρούν στην πράξη τα ευρωπαϊκά κριτήρια.

Ο φόβος δεν αφορά μόνο την υγεία, αλλά και τη διαφάνεια. Οι καταναλωτές ζητούν σαφή σήμανση προέλευσης και ουσιαστικούς ελέγχους, ώστε να μπορούν να κάνουν συνειδητές επιλογές και να στηρίζουν την εγχώρια και ποιοτική παραγωγή.

Περιβάλλον και βιωσιμότητα στο επίκεντρο

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί και η περιβαλλοντική διάσταση της συμφωνίας.

 Η εντατικοποίηση της αγροτικής παραγωγής στη Νότια Αμερική συνδέεται συχνά με αποψίλωση δασών, απώλεια βιοποικιλότητας και αυξημένες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου.

 Πολλοί φοβούνται ότι η συμφωνία υπονομεύει τους ίδιους τους στόχους της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας, δημιουργώντας ένα παράδοξο: αυστηρούς κανόνες για τους Ευρωπαίους παραγωγούς και χαλαρότερους όρους για τους εμπορικούς εταίρους.

Η ελληνική θέση και το ζητούμενο

Για την Ελλάδα, το διακύβευμα είναι διπλό: αφενός η προστασία των αγροτών και των προϊόντων υψηλής ποιότητας, όπως τα ΠΟΠ και ΠΓΕ, και αφετέρου η διασφάλιση ότι οι καταναλωτές δεν θα βρεθούν αντιμέτωποι με τρόφιμα χαμηλότερων προδιαγραφών.

Πολλοί ζητούν ισχυρές ρήτρες προστασίας, μεταβατικές περιόδους, ποσοστώσεις και αυστηρούς ελέγχους, ώστε η όποια συμφωνία να μην γίνει εις βάρος της κοινωνίας και της βιώσιμης ανάπτυξης.

Η συζήτηση για τη συμφωνία Ε.Ε. – Mercosur δεν είναι απλώς εμπορική. Είναι βαθιά πολιτική, κοινωνική και περιβαλλοντική.

Για χώρες όπως η Ελλάδα, όπου η αγροτική παραγωγή συνδέεται άρρηκτα με την ταυτότητα, την περιφέρεια και τη διατροφική ασφάλεια, η ανησυχία δεν είναι υπερβολή – είναι εύλογη απαίτηση για ισότιμους κανόνες και πραγματική προστασία.