Κείμενο: Δημήτρης Τζελέπης
Επιμέλεια: Δέσποινα Κουγιουμτζόγλου
Η Mercosur είναι η Κοινή Αγορά του Νότου, ένας εμπορικός συνασπισμός της Νότιας Αμερικής, που ιδρύθηκε το 1991.
Μέλη της είναι η Αργεντινή, η Βραζιλία, η Παραγουάη και η Ουρουγουάη. Η Βενεζουέλα προσχώρησε το 2012, αλλά η ιδιότητα μέλους της ανεστάλη το 2017. Τον Δεκέμβριο του 2012 υπεγράφη το πρωτόκολλο προσχώρησης της Βολιβίας στη Mercosur. Εκκρεμεί η επικύρωσή του από τα κοινοβούλια των χωρών της Mercosur.
Οι διαπραγματεύσεις για τη σύναψη συμφωνίας σύνδεσης ΕΕ–Mercosur ξεκίνησαν το 1999. Ολοκληρώθηκαν επιτυχώς στις 6 Δεκεμβρίου 2024 και κατέληξαν σε δύο παράλληλες, νομικά διακριτές πράξεις: τη συμφωνία εταιρικής σχέσης ΕΕ–Mercosur (EMPA), η οποία συνδυάζει τους πυλώνες του πολιτικού διαλόγου, της συνεργασίας και του εμπορίου, και την ενδιάμεση εμπορική συμφωνία (iTA), η οποία περιέχει τις εμπορικές και επενδυτικές δεσμεύσεις και έχει σχεδιαστεί για να εφαρμοστεί πριν από την έναρξη ισχύος της EMPA.
Από κοινού, οι χώρες της Mercosur αποτελούν την 6η μεγαλύτερη οικονομία στον κόσμο με συνολικό πληθυσμό 270 εκατομμύρια.
Όλες οι στατιστικές της Mercosur κατωτέρω αναφέρονται στις τέσσερις χώρες-πλήρη μέλη της Mercosur: Αργεντινή, Βραζιλία, Παραγουάη και Ουρουγουάη.
Εμπόριο αγαθών
Η ΕΕ είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος εταίρος της Mercosur στο εμπόριο αγαθών, αντιπροσωπεύοντας σχεδόν το 17% των συνολικών εμπορικών συναλλαγών της Mercosur το 2024. Η Mercosur είναι ο δέκατος μεγαλύτερος εταίρος της ΕΕ στο εμπόριο αγαθών.
Το 2024, η αξία των εμπορικών συναλλαγών της ΕΕ με τη Mercosur υπερέβη τα 111 δισ. ευρώ: 55,2 δισ. ευρώ σε εξαγωγές και 56 δισ. ευρώ σε εισαγωγές. Πάνω από το 80% των εμπορικών ροών πραγματοποιήθηκε μεταξύ ΕΕ και Βραζιλίας.
Μεταξύ 2014 και 2024, το εμπόριο αγαθών ΕΕ-Mercosur αυξήθηκε κατά περισσότερο από 36%: οι εισαγωγές αυξήθηκαν κατά περισσότερο από 50%, ενώ οι εξαγωγές κατά 25%.
Εμπόριο υπηρεσιών
Το 2023 (το πλέον πρόσφατο έτος για το οποίο υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία) η αξία του εμπορίου υπηρεσιών μεταξύ ΕΕ και Mercosur υπερέβη τα 42 δισ. ευρώ. Η ΕΕ εξήγαγε στη Mercosur υπηρεσίες αξίας άνω των 29 δισ. ευρώ, ενώ η Mercosur εξήγαγε υπηρεσίες στην ΕΕ αξίας 13,4 δισ. ευρώ περίπου.
Εμπορική συμφωνία ΕΕ-Mercosur
Τον Δεκέμβριο του 2024 η ΕΕ κατέληξε σε πολιτική συμφωνία με τα τέσσερα ιδρυτικά μέλη της Mercosur: Αργεντινή, Βραζιλία, Παραγουάη και Ουρουγουάη.
Τον Σεπτέμβριο του 2025 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε προτάσεις αποφάσεων του Συμβουλίου σχετικά με την υπογραφή και τη σύναψη δύο παράλληλων νομικών πράξεων: της συμφωνίας εταιρικής σχέσης ΕΕ-Mercosur (EMPA) και της ενδιάμεσης εμπορικής συμφωνίας (iTA). Η iTA θα λήξει όταν η ΕΜΡΑ επικυρωθεί πλήρως από τα κράτη μέλη και τεθεί σε ισχύ.
Στις 9 Ιανουαρίου 2026, το Συμβούλιο έδωσε το πράσινο φως για την υπογραφή των συμφωνιών. Στο επόμενο στάδιο απαιτείται η έγκριση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου πριν από την επίσημη σύναψη των συμφωνιών από το Συμβούλιο.
Άμεσες ξένες επενδύσεις
Η ΕΕ είναι ο μεγαλύτερος επενδυτής στις χώρες της Mercosur με επενδυτικό απόθεμα περίπου 390 δισ. ευρώ το 2023. Ωστόσο, τόσο οι εξαγωγείς όσο και οι δυνητικοί επενδυτές αντιμετωπίζουν εμπόδια στις αγορές της Mercosur.
Ένας από τους στόχους της συμφωνίας ΕΕ-Mercosur είναι να δημιουργήσει πιο σταθερούς και προβλέψιμους κανόνες για το εμπόριο και τις επενδύσεις, μέσω της βελτίωσης και της ενίσχυσης κανόνων, π.χ. στον τομέα των δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας (συμπεριλαμβανομένων των γεωγραφικών ενδείξεων), των προτύπων ασφάλειας των τροφίμων, του ανταγωνισμού και των ορθών ρυθμιστικών πρακτικών.
Αξίζει να σημειωθεί ότι, η εμπορική σχέση Ευρωπαϊκής Ένωσης και Mercosur συνδέει πάνω από 700 εκατομμύρια καταναλωτές σε ολόκληρη την Ευρώπη και τη Νότια Αμερική.
Τέλος, σε μία εποχή, που ο διεθνής προστατευτισμός έχει έρθει στο προσκήνιο η ΕΕ προσπαθεί να βρει νέους δρόμους για εμπορικές συμφωνίες, ώστε να δείξει στον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ ότι, δεν ευθυγραμμίζεται με τις δικές του προστατευτικές και τις μερκαντιλιστικές του πολιτικές.
Κείμενο: Δημήτρης Τζελέπης
Επιμέλεια: Δέσποινα Κουγιουμτζόγλου



