Νέα δοκιμασία για τις κεντρικές τράπεζες παγκοσμίως αποτελεί ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, καθώς οι φόβοι για ένα πετρελαϊκό σοκ και αναζωπύρωση του πληθωρισμού περιπλέκουν τους υπολογισμούς των αξιωματούχων για τη στήριξη της ανάπτυξης.

Η διέλευση δεξαμενόπλοιων από τα Στενά του Ορμούζ, μία κρίσιμη δίοδος για τις παγκόσμιες μεταφορές πετρελαίου, έχει ουσιαστικά διακοπεί, γεγονός, που συνέβαλε στην εκτίναξη των τιμών του πετρελαίου μετά τη συντονισμένη επίθεση ΗΠΑ και Ισραήλ κατά του Ιράν. Οι υψηλότερες τιμές ενέργειας αναμένεται τελικά να μετακυλιστούν στις τιμές καταναλωτή και παραγωγού, ιδιαίτερα σε οικονομίες, που εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από εισαγωγές πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή, ενδεχομένως υποχρεώνοντας τις κεντρικές τράπεζες να επανεξετάσουν την πορεία των επιτοκίων τους.

«Η συνεχιζόμενη σύγκρουση με το Ιράν ενισχύει το επιχείρημα πολλών κεντρικών τραπεζών να διατηρήσουν προς το παρόν αμετάβλητα τα επιτόκια», ανέφερε ομάδα οικονομολόγων της Nomura.

Σε επιφυλακή οι κεντρικές τράπεζες

Καθώς οι αυξημένες γεωπολιτικές εντάσεις επιβαρύνουν την οικονομική δραστηριότητα, οι αξιωματούχοι καλούνται να ισορροπήσουν μεταξύ των κινδύνων πληθωρισμού και της επιβράδυνσης της ανάπτυξης.

Σύμφωνα με οικονομολόγους της ING, η ΕΚΤ βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα «πραγματικό δίλημμα», καθώς ένα σοκ στις τιμές πετρελαίου θα ενίσχυε περαιτέρω τον ήδη επίμονο πληθωρισμό, όσο οι προοπτικές ανάπτυξης επιβαρύνονται ήδη από τους υψηλότερους αμερικανικούς δασμούς. Όπως σημείωσαν οι αναλυτές, «για να υπάρξει αύξηση επιτοκίων, η οικονομία της Ευρωζώνης θα πρέπει να δείξει σαφή ανθεκτικότητα».

Η Ευρώπη εισάγει σχεδόν το σύνολο του πετρελαίου της και σημαντικό μέρος του LNG, που καταναλώνει. Αυτό αυξάνει τον κίνδυνο ενός διπλού ενεργειακού και εμπορικού σοκ, ανέφερε η κεντρική τράπεζα.

Ο Pierre Wunsch, μέλος του διοικητικού συμβουλίου της ΕΚΤ, δήλωσε αυτή την εβδομάδα ότι, οι αξιωματούχοι δεν θα αντιδράσουν βιαστικά σε κινήσεις των τιμών ενέργειας. «Εάν η κατάσταση διαρκέσει περισσότερο και η αύξηση των τιμών ενέργειας είναι μεγαλύτερη, τότε θα πρέπει να τρέξουμε τα μοντέλα μας και να δούμε τι συμβαίνει», είπε.

Από την πλευρά της, η πρώην υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ Janet Yellen δήλωσε ότι, η σύγκρουση θα μπορούσε να πλήξει την οικονομική ανάπτυξη των ΗΠΑ και να ενισχύσει τις πληθωριστικές πιέσεις, περιορίζοντας τη δυνατότητα της Fed να μειώσει τα επιτόκια. «Η πρόσφατη κατάσταση με το Ιράν καθιστά ακόμη πιο πιθανό η Fed να τηρήσει στάση αναμονής και να είναι ακόμα λιγότερο πρόθυμη να μειώσει τα επιτόκια», δήλωσε.

Το Brent έχει αυξηθεί κατά περίπου 36% από τις αρχές του έτους, ενώ τα συμβόλαια αναφοράς του αμερικανικού αργού έχουν ανέβει κατά περίπου 32% το ίδιο διάστημα.

Ο κίνδυνος για την παγκόσμια αγορά πετρελαίου είναι μεγάλος, καθώς μια παρατεταμένη διακοπή της διέλευσης στα Στενά του Ορμούζ θα μπορούσε να ωθήσει το Brent πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι και τις τιμές του ευρωπαϊκού φυσικού αερίου πάνω από τα 60 ευρώ ανά μεγαβατώρα, σύμφωνα με τη Bank of America.

Στην Ασία το μεγαλύτερο πλήγμα

Οι ασιατικές οικονομίες αναμένεται να επηρεαστούν ιδιαίτερα από τον πόλεμο, καθώς το μεγαλύτερο μέρος του πετρελαίου, που διέρχεται από τα Στενά του Ορμούζ κατευθύνεται προς την Κίνα, την Ινδία, την Ιαπωνία και τη Νότιο Κορέα.

Στο σενάριο το θαλάσσιο πέρασμα να παραμείνει κλειστό για έξι εβδομάδες και οι τιμές πετρελαίου να αυξηθούν από τα 70 στα 85 δολάρια, ο πληθωρισμός στην Ασία θα μπορούσε να αυξηθεί κατά περίπου 0,7 ποσοστιαίες μονάδες, σύμφωνα με τη Goldman Sachs. Οι Φιλιππίνες και η Ταϊλάνδη αναμένεται να είναι οι πιο ευάλωτες, ενώ στην Κίνα η αύξηση θα ήταν πιο περιορισμένη.

Οι παρατεταμένες αυξήσεις στις τιμές πετρελαίου ενδέχεται να οδηγήσουν ορισμένες ασιατικές κεντρικές τράπεζες, όπως σε Φιλιππίνες και Ινδονησία, σε παύση του κύκλου νομισματικής χαλάρωσης, ενώ οι αρχές σε Ινδία και Νότια Κορέα πιθανότατα θα διατηρήσουν τα επιτόκια αμετάβλητα για μεγαλύτερο διάστημα, δήλωσε ο Michael Wan της MUFG Bank.

Η BMI της Fitch Solutions εκτιμά ότι , η σύγκρουση θα προσθέσει από 7 έως 27 μονάδες βάσης στον συνολικό πληθωρισμό στην Ασία, με τη μεγαλύτερη επίπτωση σε Ταϊλάνδη, Νότια Κορέα και Σιγκαπούρη λόγω της υψηλότερης στάθμισης της ενέργειας στους υπολογισμούς του πληθωρισμού.

«Για ένα σοκ 10% στις τιμές πετρελαίου, η επίδραση στον πληθωρισμό είναι αρκετά περιορισμένη, ώστε οι περισσότερες οικονομίες πιθανότατα να την αγνοήσουν. Ωστόσο, η εικόνα αλλάζει σημαντικά με αυξήσεις 20–30 δολαρίων ανά βαρέλι, όπου οι επιπτώσεις στον πληθωρισμό διπλασιάζονται ή τριπλασιάζονται και οι δευτερογενείς επιδράσεις γίνονται δυσκολότερο να αγνοηθούν», ανέφερε η εταιρεία.

Οι αυξήσεις επιτοκίων παραμένουν προς το παρόν εκτός βασικού σεναρίου, εκτός εάν οι υψηλότερες τιμές πετρελαίου διατηρηθούν και μετακυλιστούν στα τρόφιμα και άλλα εμπορεύματα μέσω αυξημένου κόστους μεταφορών και ναύλων, ενισχύοντας τον δομικό πληθωρισμό, σημείωσε.

Μέρος των πληθωριστικών πιέσεων θα μπορούσε να μετριαστεί από δημοσιονομικά μέτρα στήριξης και επιδοτήσεις, που όμως θα επιβάρυναν περαιτέρω τα ήδη πιεσμένα δημοσιονομικά ελλείμματα των κυβερνήσεων. «Το ερώτημα είναι ποιο αρνητικό προτιμάς: υψηλότερο πληθωρισμό ή χειρότερη δημοσιονομική κατάσταση; Αυτές είναι πολιτικές επιλογές, που πρέπει να πάρουν οι κυβερνήσεις», είπε στο CNBC ο Rob Subbaraman, επικεφαλής παγκόσμιας μακροοικονομικής έρευνας της Nomura.