Σύμφωνα με την S&P Global Ratings η Ελλάδα είναι τρίτη πιο εκτεθειμένη χώρα της ΕΕ

Λόγω της μεγάλης εξάρτησής της από τις εισαγωγές υδρογονανθράκων, η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με άλλο ένα ενεργειακό σοκ, αυτή τη φορά εξαιτίας του πολέμου στο Ιράν. Τα στοιχεία της S&P Global Ratings δείχνουν ότι, η Ελλάδα είναι τρίτη πιο εκτεθειμένη χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με βάση τις εισαγωγές ενέργειας σε σχέση με το ΑΕΠ της. Ωστόσο, τα στοιχεία από μόνα τους δεν λένε ολόκληρη την ιστορία.

Όπως εξηγεί η S&P, οι εισαγόμενοι υδρογονάνθρακες καλύπτουν λίγο πάνω από το 60% των συνολικών ενεργειακών αναγκών της Ευρώπης. Με τις τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου να έχουν αυξηθεί κατά 28% και 52% αντίστοιχα τον τελευταίο μήνα, και εφόσον παραμείνουν σε υψηλά επίπεδα για καιρό, η Ευρώπη αντιμετωπίζει απειλές για επιδείνωση της ανάπτυξης, των δημόσιων οικονομικών, του πληθωρισμού και του ισοζυγίου πληρωμών. 

Βέβαια, η Ευρώπη έχει πάρει τα μαθήματά της από τα προηγούμενα ενεργειακά σοκ και έχει πλέον προσαρμοστεί. Το 2026 ξεκίνησε με τη μέση ενεργειακή ένταση του ΑΕΠ της κατά 31% χαμηλότερη σε σχέση με το 2019. Η μισή από αυτή τη μείωση επιτεύχθηκε μετά την ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, με την συνολική ενεργειακή κατανάλωση της Ευρώπης να μειώνεται κατά 13% από το 2019, την ώρα, που έχει αυξηθεί στις ΗΠΑ.

Ασφαλώς, η μείωση στην ζήτηση για ενέργεια αντανακλά εν μέρει το κλείσιμο ενεργοβόρων βιομηχανιών, σε κλάδους όπως των χημικών (λιπάσματα κ.α.) και των μετάλλων. Είναι όμως και αποτέλεσμα των επενδύσεων σε εξοπλισμό εξοικονόμησης ενέργειας, της αύξησης του μεριδίου των υπηρεσιών στο ΑΕΠ και της ενίσχυσης των εισαγωγών προϊόντων ενεργειακής έντασης από άλλα μέρη του κόσμου.

Πόσο ευάλωτη είναι η Ελλάδα

Τα στοιχεία της S&P δείχνουν ότι, οι πιο ενεργοβόρες ευρωπαϊκές οικονομίες περιλαμβάνουν εκείνες με μεγάλες λιμενικές υποδομές και ναυτιλιακούς τομείς, όπως το Βέλγιο, η Κύπρος, η Ελλάδα, η Μάλτα, η Ολλανδία και η Ισπανία.

Σύμφωνα με τα στοιχεία αυτά, η Ελλάδα εισάγει το 78% του πετρελαίου και αερίου της, με την ενεργειακή ένταση του ΑΕΠ, που εκφράζεται ως κιλά πετρελαίου, που αντιστοιχούν σε 1.000 ευρώ, σε ποσοστιαίες μονάδες, να υπολογίζεται στο 84,7%. Η ένταση του ΑΕΠ ως προς την εισαγόμενη ενέργεια διαμορφώνεται στο 66,3%.

Σημειώνεται ότι, η ενεργειακή ένταση του ελληνικού ΑΕΠ έχει μειωθεί κατά 27,7% από το 2019 και κατά 9,6% από το 2022.

Όμως, όπως εξηγούν οι αναλυτές, τα στοιχεία αυτά δεν σημαίνουν κατ΄ ανάγκη ότι, η Ελλάδα και οι υπόλοιπες οικονομίες της κατηγορίας αυτής είναι οι πιο ευάλωτες στο ενεργειακό σοκ, καθώς οφείλονται -σε κάποιο βαθμό τουλάχιστον- στο γεγονός ότι, οι χώρες αυτές επανεξάγουν την επεξεργασμένη και μη επεξεργασμένη ενέργεια και μάλιστα σε mark-up, το οποίο ενισχύει το ΑΕΠ τους.

Ποιες οικονομίες είναι πιο ευαίσθητες

Μια ενδεχομένως πιο ευαίσθητη κατηγορία ευρωπαϊκών οικονομιών είναι εκείνες με μεγάλους μεταποιητικούς τομείς, που εμφανίζουν χαμηλή ενεργειακή  αποδοτικότητα. Σε αυτές τις οικονομίες, η S&P περιλαμβάνει την Ουγγαρία και την Τουρκία.

Ποιες οικονομίες είναι λιγότερο ευάλωτες

Οι οικονομίες με μεγάλες εγχώριες πηγές ενέργειας συμπεριλαμβανομένων των πυρηνικών, των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας ή του φυσικού αερίου, αλλά και εκείνες με μεγαλύτερη έκθεση στις υπηρεσίες και χαμηλότερη εξάρτηση από τους εισαγόμενους υδρογονάνθρακες για την παραγωγή πλούτου θεωρούνται λιγότερο ευάλωτες σε ένα νέο ενεργειακό σοκ.

Μεταξύ αυτών, η S&P συγκαταλέγει τη Νορβηγία, την Εσθονία και τη Ρουμανία, καθώς  και την Ιρλανδία, η οποία διαθέτει μια οικονομία έντασης υπηρεσιών.

Η Γαλλία, με τη σημαντική δυναμικότητα πυρηνικής ενέργειας, εξαρτάται επίσης πολύ λιγότερο από εισαγόμενους υδρογονάνθρακες για την τροφοδοσία της οικονομίας της, σε σύγκριση με άλλες μεγάλες οικονομίες, όπως η Γερμανία και η Ιταλία.